رسول نور حضرت محمد (ص) - عرفان علامه طباطبايی؛ عرفانی در متن جامعه و عاری از شطح و متشابه
 
 
 












 
 عرفان علامه طباطبايی؛ عرفانی در متن جامعه و عاری از شطح و متشابه

آرشيو اخبار رسول نور6رئيس پژوهشكده دين‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی اظهار كرد: عرفان علامه طباطبايی، عرفانی در متن جامعه بود كه هيچ‌گونه شطحيات و متشابهاتی در آن نبود و آرای ايشان در حوزه عرفان ـ حتی در حوزه سلوكی و عملی ـ جزء محكمات عرفانی بود.


حجت‌الاسلام محمدجواد رودگر، رئيس پژوهشكده دين‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) درباره شخصيت عرفانی علامه طباطبايی اظهار كرد: علامه طباطبايی هم در عرفان علمی و نظری و هم در عرفان عملی، جزء مردان كاركشته، صاحبنظر و مجتهد بودند؛ يعنی در هر دو مقوله عرفان نظری يا تعليمی و عرفان عملی يا تربيتی هم استاد ديده بودند و هم تبحر و تضلع خاصی داشتند و اساتيد و شاگردان ايشان به اين امر مهم گواهی داده‌اند.

وی افزود: برخی از وجوه تبحر و اجتهاد علامه طباطبايی در هر دو حوزه عرفان عملی و نظری را در برخی از آثار ايشان از جمله در تعليقاتی كه بر محاكمات بين مرحوم سيداحمد كربلايی و مرحوم محمدحسين كمپانی اصفهانی مرقوم كرده‌اند و علامه سيدمحمدحسين حسينی تهرانی از شاگردان علامه طباطبايی، در كتاب توحيد علمی و عينی آورده، كاملاً هويداست.

اين محقق و پژوهشگر عرفان اسلامی همچنين آثاری چون «رسالةالتوحيد» علامه و بحث‌هايی كه ايشان گاه به شكل اشارت يا عبارت، گاهی به تصريح و گاه به تلويح، در فرازهايی از تفسير آيات قرآن در مجموعه الميزان فی تفسيرالقرآن آورده‌اند، شاهد خوبی بر اين مدعا برشمرد.

رئيس پژوهشكده دين‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به اين‌كه علامه سبك خاصی در طرح مقوله‌های عرفانی داشتند، بيان كرد: ايشان عرفان را به شكل عرفان متداول مصطلح و معهود تاريخی كه برای نمونه درس و بحث‌های رسمی عرفان نظری و شرح و تعليق آثاری از قبيل فصوص، فتوحات مكيه و مانند آنها را دربربگيرد، انجام ندادند.

وی ادامه داد: همچنين علامه طباطبايی در عرفان عملی به تدريس و شرح و تفسير آثاری چون منازل‌السائرين نپرداختند، هرچند ايشان درس‌های عرفانی و اخلاقی برای شاگردان خاص خود داشتند كه بعدها به شكل تقريرات درس‌های اخلاقی و سلوكی ايشان با عنوان رساله «لب اللباب» توسط علامه سيدمحمدحسين تهرانی گردآوری و منتشر شد.

شارح «رساله الولاية» علامه طباطبايی خاطرنشان كرد: برخی ديگر از مطالب عميق عرفانی درس‌های علامه طباطبايی، به خصوص بحث فنا يا بقا يا ديگر نگاه‌ها و نگرش‌های عرفانی، در ديگر كتاب علامه تهرانی با عنوان «مهر تابان» ذكر شده است. در كل بايد گفت مكانيزم روشی علامه طباطبايی اين بود كه عرفان را نه به سبك گذشتگان، بلكه با سبك خاص خود، در لابلای تفسير الميزان و در ذيل آيات قرآن ـ از جمله آياتی چون مائده/105، طلاق/3، حشر/18 و 19، يوسف/102 و... ـ آورده است.

وی با بيان اين‌كه علامه طباطبايی در رسالةالولايه نيز كاری كارستان و بكر انجام داد، افزود: ايشان در اين اثر بابی را گشود كه برخلاف برخی از تصورات موجود، ما را به سمت عرفان قرآنی و اهل بيتی(ع) سوق می‌دهد. رسالةالولايه با در نظر گرفتن فصل خاتمه آن، شامل پنج فصل است و علامه در دو فصل نخست آن، مبانی عقلی و نقلی عرفان عملی را با مبنا و جان‌مايه معرفت‌النفس آورده است.

رودگر تصريح كرد: عرفان عملی علامه طباطبايی سبك سلوكی و مكتب عرفانی عارفان مكتب نجف، يعنی شخصيت‌هايی چون سيدعلی شوشتری، ملاحسين‌قلی همدانی، سيداحمدكربلايی و ميرزاعلی آقای قاضی است و ايشان اين سبك را در دو فصل نخست رسالةالولايه، به صورت اقامه مبانی عقلی و نقلی و در فصل سوم و چهارم به شكل مبسوط و مستوفی مطرح كرده‌اند.

وی با تأكيد بر اين نكته كه علامه طباطبايی عرفان عملی را نيز با يك رهيافت كاملاً عقلانی، استدلالی و برهانی و البته با استشهاد به آيات قرآن و روايات معصومين(ع) مطرح كرده است، ادامه داد: نوع آيات و رواياتی كه ايشان در رسالةالولايه برگزيده، هركدام قابل تأمل است و حتی برخی از اصحاب اسرار پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين(ع) مانند سلمان فارسی، اويس قرنی، كميل بن زياد نخعی، رشيد هجری، حجربن عدی و... كه در انتهای فصل نخست اين رساله برشمرده‌اند، قابل تأمل است.

رئيس پژوهشكده دين‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی بيان كرد: علامه طباطبايی با نام بردن از اين اصحاب اسرار درصدد است تا هريك از اينان را به عنوان يك الگو، اسوه و نماد تربيت‌يافته مكتب عرفانی و سلوكی قرآن و اهل بيت(ع) به نمايش بگذارد؛ عرفانی كه در خلوت و خلسه خلاصه نشد و صرفاً با رياضت ها و رهبانيت‌های انزواگرايانه و عزلت‌نشينانه تحقق پيدا نكرد.

وی تصريح كرد: عرفان علامه طباطبايی، عرفانی در متن جامعه بود كه هيچ شطحيات و متشابهاتی در آن نبود و علامه خود نيز در عرفان عملی خود، گرفتار متشابهات و شطحيات نشدند و آيت‌الله العظمی جوادی آملی در كتاب «شمس الوحی تبريزی» اين نكته را به خوبی تبيين كرده اند. علامه طباطبايی آنچه در حوزه عرفان داشت ـ حتی در حوزه سلوكی و عملی ـ جزء محكمات عرفانی بود.

نويسنده كتاب‌های «عرفان قرآن» و «زهره آسمان» با اشاره به اين‌كه بزرگان ما رسالة الولايه را در واقع سفرنامه سلوكی علامه طباطبايی دانسته‌اند، اظهار كرد: اين امر هم حكايت از اوج طی مقامات معنوی و فتوحات غيبی علامه طباطبايی به لحاظ عملی دارد و هم حاكی از عمق انديشه و بينش عرفانی ايشان برگرفته از كتاب و سنت است.

رودگر خاطرنشان كرد: علامه طباطبايی در كل رسالةالولاية، هيچ‌گاه از زبان و اصطلاحات خاص عرفانی استفاده نكرده و عمدتاً از زبان‌هايی كه خود قرآن به كار گرفته است، بهره گرفت. اين امر نشان می‌دهد كه علامه درصدد بوده تا عرفانی پالايش شده و تصفيه شده را در رسالةالولايه به منصه ظهور برساند.

وی ادامه داد: علامه طباطبايی همچنين در آثاری چون كتاب «شيعه» شامل مجموعه محاضرات و مكاتبات ايشان با هانری كربن فرانسوی، به بسياری از مباحث عميق معنوی و الهياتی ـ سلوكی پرداخته است و در كتاب «شيعه در اسلام» نيز بحث‌های روش اخلاقی و معنوی مختص قرآنی را در قبال روش‌های انبيايی، به معنای اعم كلمه و يا به معنای حكمی ـ فلسفی يونانی مطرح كرده است.




 

پیوندهای مرتبط

· مطالب بیشتر در مورد آرشيو اخبار رسول نور6
· سایر مطالب نوشته شده توسط rasool


پربازدیدترین مطلب در زمینه آرشيو اخبار رسول نور6:
گردآوری 15 هزار حدیث پیامبر در 15 جلد کتاب حاصل تلاشی 10 ساله است


امتیاز دهی به مطلب

امتیاز متوسط : 0
تعداد آراء: 0

لطفا رای مورد نظرتان را در مورد این مطلب ارائه نمائید :

عالی
خیلی خوب
خوب
متوسط
بد


انتخاب ها


 چاپ این مطلب چاپ این مطلب






چند رسانه ای    نرم افزار    انجمن ها    مراکز    دیگر پایگاهها    ارتباط با ما